Balowie

Ten artykuł dotyczy rodu szlacheckiego. Zobacz też: inne znaczenia słowa "bal".
Herb Gozdawa, jeden z herbów którym posługiwała się rodzina


Balowie herbu Gozdawa. Potomkowie tego rodu należą do Gozdawitów. Według Jana Długosza, ma to być "genus polonicus" i mają nosić w herbie lilię biała na czerwonym polu. Ten herb jednak nasuwa przypuszczenia, że rodzina ta przybyła do Polski z Węgier w XIV wieku, gdzie panowała wówczas andegaweńska rodzina o podobnym herbie. Mimo twierdzenia Jana Długosza i innych heraldyków jak Niesiecki ród ten ma pochodzenie węgierskie a nie polskie. W r. 1361 z nadania króla Kazimierza Wielkiego osiadają na Podkarpaciu rycerze herbu Gozdawa, od których pochodzą Balowie.

Prof. Przemysław Dąbkowski w pracy "Szkice z życia szlachty ziemi sanockiej " wyraża przypuszczenie, że mogli to być Niemcy, przybyli z Węgier. Imiona ich nie są przecież węgierskie lecz kosmopolityczne. Prawdopodobnie przybyli z północnego wschodu Górnych Węgier z m. Bartfeld, gdzie wpływy niemieckie były wówczas bardzo silne. Wg. prof. Dąbkowskiego, nazwisko Bal nie pochodzi od przezwiska bal lecz jest nazwiskiem wywodzącym się od nazwy miejscowości istniejącem w hrabstwie szaryskim, Bal-potoka niedaleko Bardejowa. Dokumenty nazywają tylko jednego Jana I z nazwiska Balem " ... per Generosum et Nobilem Johannem Bal de Boyska, fidelem nostrum dilectum ... ", pozostali przybierają nazwiska od swych posiadłości.

Protoplastami polskiej linii Balów są Piotr i Paweł. Nazwisko Piotra spotykamy po raz pierwszy w dokumencie erekcyjnym parafii w Humniskach z roku 1409. Podpisał się w nim jako Piotr "hares de Lobetans"dziedzica Nowotańca. Wspomniany Piotr zdaje się być również identycznym Piotrem de Hungaria, któremu Kazimierz III Wielki nadal w dniu 25 czerwca 1361 roku puste miejscowości we wsi Boiska, oraz Dydnię, Temeszów, Jurowce i Srogów.

Za te oraz inne nadania on oraz jego bracia mieli stawiać się na wyprawy wojenne z dwoma łucznikami (cum sagittis). Piotr więc jest protoplastą całego rodu, który bierze nazwisko początkowo ze Zboisk, a potem nazywają się Balami z Nowotańca, a następnie z Hoczwi.

Fragment płyty nagrobnej Matiasza III z kościoła pw.św. Anny, 1576 r.
Fragment płyty nagrobnej Matiasza III z kościoła pw.św. Anny, 1576 r.

Balowie skolonizowali należące do siebie ziemie w ciągu XV i XVI wieku. Spis podatkowy z 1552 r. wymienia ponad 30 wsi będących własnością Balów, m.in. Wołkowyję, Terkę, Łopienkę, Cisną, Żubracze, Hoczew, Baligród. W XVI wieku przyjmują kalwinizm i przechodzą na katolicyzm dopiero w roku 1667. Rodziny o tym nazwisku żyją w Bieszczadach do dziś.

Spis treści

[edytuj] I generacja

Przypisy

  1. ↑ Paweł, ożeniony z Wichną z Temiszowa, założyciel rodu Dedeńskich [w:] Herbarz Bonieckiego. [komentarz: Boniecki nie podaje z jakich źródeł korzystał]

[edytuj] II generacja

[edytuj] III generacja

[edytuj] IV generacja

[edytuj] V generacja

  • Mikołaj II Bal syn Matjasza - z Nowotańca, następnie z Hoczwi, podkomorzy sanocki. W roku 1523 Mikołaj Bal otrzymał wraz z jego towarzyszami Jakubem Freiberger de Cadan oraz wojskim Adamem Wzdowskim pozwolenie od króla Zygmunta na poszukiwanie wszelkiego rodzaju minerałów w ziemiach sanockich i bieckich.

[edytuj] VI generacja

[edytuj] VII generacja

[edytuj] VIII generacja

[edytuj] IX generacja

[edytuj] X generacja

[edytuj] XI generacja

[edytuj] XII generacja


Zobacz też

[edytuj] Bibliografia

  • Akta Grodzkie i Ziemskie z archiwum tzw. bednadyńskiego
  • Akta konsystorskie t. XV Acta consistorialia premisliensia. Przemyśl
  • Achiwum parafialne w Hoczwi - dokumenty i metryki
  • Stanisław Stadnicki. O wsiach na prawie wołoskiem. BO. 1848
  • Gazeta lwowska. O kniastwach we wsiach wołoskich. 1853
  • Kodeks Dyplomatyczny Małopolski t. III. Piekosiński. Kraków 1876
  • Herbarz Polski. t. I. A. Bonieckiego
  • Orichoviana, opera inedita et espistole . Stanisław Orzechowski vol. I, Kraków 1891.
  • Kronika rodziny Drohojowskich. Jan Drohojowski